W polskim prawie rodzinnym istotnym zagadnieniem jest kwestia podziału majątku małżeńskiego, szczególnie w sytuacjach takich jak rozwód, separacja lub śmierć jednego z małżonków. Jednym z często pojawiających się pytań jest to, czy darowizny oraz spadki otrzymane przez jednego z małżonków wchodzą w skład majątku wspólnego i podlegają podziałowi.
Majątek wspólny a majątek osobisty
Zgodnie z polskim Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym, w trakcie trwania małżeństwa zawiązuje się wspólność majątkowa.
Nie wszystkie jednak przedmioty i prawa wchodzą w skład majątku wspólnego. Ustawodawca przewidział kategorię majątku osobistego, który należy wyłącznie do jednego z małżonków. Zgodnie z art. 33 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, do majątku osobistego zalicza się m.in.:
- przedmioty majątkowe nabyte przed zawarciem małżeństwa,
- przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca postanowił inaczej.
Darowizny a majątek wspólny
Zasadą jest, że darowizna otrzymana przez jednego z małżonków stanowi jego majątek osobisty. Jeśli np. jeden z małżonków otrzyma dom od swoich rodziców, to nieruchomość ta nie będzie podlegać podziałowi w przypadku rozwodu.
Wyjątkiem od tej reguły jest sytuacja, gdy darczyńca wyraźnie zaznaczy w akcie darowizny, że przedmiot darowizny ma wejść w skład majątku wspólnego. W praktyce takie zapisy pojawiają się rzadko, ale są możliwe. Przykładowo, rodzice mogą przekazać darowiznę na zakup mieszkania z przeznaczeniem dla obojga małżonków.
Spadki a majątek wspólny
Podobnie jak darowizny, spadki dziedziczone przez jednego z małżonków wchodzą do jego majątku osobistego. Nawet jeśli odziedziczone zostaną znaczne aktywa, nie będą one podlegały podziałowi w przypadku rozwodu.
Istnieje jednak kilka sytuacji, w których spadek może wpływać na majątek wspólny:
- Dochody z majątku odziedziczonego – jeśli odziedziczona nieruchomość jest wynajmowana, dochody z wynajmu mogą być traktowane jako część majątku wspólnego, ponieważ dochody z majątku osobistego wchodzą do majątku wspólnego.
- Wspólne inwestycje – jeśli małżonkowie wspólnie inwestują w remont czy modernizację odziedziczonej nieruchomości, może to skutkować roszczeniami dotyczącymi zwrotu nakładów z majątku wspólnego.
Jak uniknąć niejasności?
Aby uniknąć sporów dotyczących podziału majątku, warto zadbać o odpowiednie dokumentowanie darowizn i spadków. W przypadku darowizn najlepiej upewnić się, że w umowie darowizny jasno określono, czy jest ona przeznaczona dla jednego z małżonków, czy dla obojga.
Jeśli chodzi o spadki, szczególnie istotne jest, by spadkodawca w testamencie precyzyjnie wskazał, jakie są jego intencje co do podziału majątku. Ponadto małżonkowie mogą zawrzeć intercyzę lub umowę majątkową, która dokładnie określi zasady dotyczące majątku wspólnego i osobistego.
Podsumowanie
Darowizny i spadki co do zasady nie wchodzą w skład majątku wspólnego, chyba że darczyńca lub spadkodawca wyraźnie postanowili inaczej. Jednak dochody z tych źródeł lub inwestycje w nie mogą mieć wpływ na majątek wspólny. Aby uniknąć konfliktów i niejasności, warto zawczasu zadbać o odpowiednie dokumenty i jasne ustalenia.
